España - Galicia

Tristeza nâo tem fin, felicidade sim

Alfredo López-Vivié Palencia
Tristeza nâo tem fin, felicidade sim
Santiago de Compostela, jueves, 3 de febrero de 2005.
Auditorio de Galicia. Ilona Timtchenko, piano. Real Filharmonía de Galicia. Antoni Ros-Marbà, director. Xavier de Paz: O mencer dos soños; Sergei Procofiev: Concierto para piano y orquesta nº 3 en do mayor, op. 26; Franz Joseph Haydn: Sinfonía nº 104 en re mayor, Hob. I:104, ‘Londres’. Ocupación: 70%.
0,000381

O mencer dos soños, del compositor gallego Xavier de Paz tan sólo mereció aplausos de cortesía por parte del respetable, que el autor -presente en la sala- tuvo que agradecer rápidamente antes de que se extinguieran. Tal vez porque tras la escucha de estos doce minutos se queda uno con la impresión de que hubo más de ‘soños’ que de ‘mencer’, dada la quietud de la pieza, escrita en tiempo muy lento con una breve sección central algo más animada, si bien con una preciosa orquestación que apuesta decididamente –acertadamente- por los colores luminosos, gracias a sus muy sencillas pero eficaces combinaciones instrumentales en gamas extremas de vientos y cuerda, con sutiles toques percusionistas.

Por contra, el único momento de tranquilidad que hay en en el Tercer concierto de Procofiev lo proporcionan los escuetos compases iniciales a cargo de los clarinetes; a partir de ahí, la orquesta se convierte en una ola, y el pianista debe comportarse como una especie de surfista, es decir, debe seguir la corriente durante casi media hora y mantenerse justo por encima de la superficie para conseguir el doble objetivo de hacerse oir sobre el tejido sinfónico sin quedarse atrás en el discurso, que es simultáneo con la orquesta. Pero también es verdad que cualquier surfista dirá que lo más importante es divertirse jugando con el mar.

La aún veinteañera Ilona Timtchenko demostró una madurez y una seguridad sorprendentes para mantenerse firme sobre la ola, aunque no la suficiente potencia –que no se compensa con el uso del pedal- como para sostener siempre su sonido diversificado del de la orquesta, que la tapó en varias ocasiones (y la Real Filharmonía no es una orquesta de plantilla sinfónica). Pero ni ella, ni Ros-Marbà ni la orquesta se divirtieron, y la lectura resultó demasiado seria en concepto y demasiadas veces esquiva con la orquestación transparente y afilada del autor. No importa: el público agradeció el esfuerzo notable que supone navegar por esta dificilísima partitura, y Timtchenko lo correspondió con un par de propinas, igualmente de Procofiev.

En esta primera mitad de la presente temporada, la Real Filharmonía de Galicia ha dado un buen repaso al catálogo sinfónico de Joseph Haydn (con la de hoy, se han escuchado hasta cinco sinfonías y un concierto). Y eso es algo doblemente sano para cualquier orquesta, no sólo por lo muchísimo que aprenden sus músicos en estas obras acerca de uno de los quehaceres más importantes en su trabajo –el género sinfónico-, sino porque en sí mismas son obras que, bien tocadas, producen invariablemente un saludable efecto de bienestar. Pero ya dije en el concierto de inauguración del curso que el Haydn de Ros-Marbà es más bien tristón y un punto anodino; y esta noche lo confirmó: de poco sirve dar una interpretación perfecta de esta Sinfonía ‘Londres’, bien articulada instrumentalmente y primorosamente cuidada en los planos, si no se le echa una pizca de buen humor (tanto más cuanto que estamos en carnaval).

Para quienes quieran saber algo sobre la vida y obra de Xavier de Paz, y aprovechando que el espacio cibernético es infinito, me permito reproducir aquí la primera parte de las notas al programa de mano de esta noche, firmadas por Ramón G. Balado, y a su lado también los primeros párrafos de las que Xoán M. Carreira escribió para el concierto de abono nº 8 de esta temporada de la Orquesta Sinfónica de Galicia, celebrado en el mes de diciembre de 2004. Aunque las dos están redactadas en idioma gallego, las similitudes entre ambas serán evidentes incluso para quienes no conozcan esta hermosa lengua: tan parecidas son que incluso el lapsus de Carreira, al atribuir Pan y Toros a Gaztambide –cuando es de don Francisco Asenjo Barbieri-, se mantiene en las notas de Balado.

Xoán M. Carreira

(9 de diciembre de 2004)

Ramón G. Balado

(3 de febrero de 2005)

Xavier de Paz (A Coruña 1963), membro e fundador da Asociación Galega de Compositores en 1987, realizou os seus estudos musicais regrados nos Conservatorios da Coruña, de Santiago de Compostela e de Madrid, que fixo simultáneos coa asistencia a varios cursos de composición e análise con Joan Guinjoan e con Zbigniew Rudzinski e Franz Hummel nos 37 e 38 Internationales Jugenfestspieltreffen Bayreuth, Alemaña.

No ano 1992 gañou unha bolsa da Deputación Provincial da Coruña para estudar Composición con Stephen Gryc e James Sellars na Hartt School os Music da Universidade de Hartford, EEUU, onde completou un Master of Music en Composición e realizou cursos de música electrónica e de composición por ordenador. O cumio dos seus estudos en Hartford foi o Premio Edward Diemente, que se lle concedeu en abril do ano 1994.

En decembro de 1993 gañou o primeiro premio da 7ª edición dos Premios SGAE para compositores mozos coa obra Sentado sobre un golfo de sombra, que foi estreada polo grupo LIM, baixo a dirección de José Vicent Egea no Auditorio Nacional de Música de Madrid. En 1996 gañou a prestixiosa bolsa de Pensionado da Academia de Belas Artes de Roma. En 1997 foi compositor en residencia da Joven Orquesta Nacional de España, da que fora arquiveiro entre os anos 1989 e 1992.

En outubro dese meso ano gañou o I Premio Andrés Gaos de composición coa obra Das Ausencias I, que sería estreada pola OSG, e en 2000, a súa obra orquestral O amencer dos soños foi seleccionada para representar a España na Expo 2000 de Hannover.

Xavier de Paz fai simultáneo o seu labor compositivo coa filoloxía musical, pola que é ben coñecido entre os afeccionados á zarzuela como o responsable das edicións críticas As miñas dúas mulleres de Barbieri, Pan e touros de Gaztambide e Os sobriños do Capitán Grant de Fernández Caballero, representadas con éxito no Teatro da Zarzuela de Madrid.

 

No catálogo de Xavier de Paz salienta a súa producción orquestral, regularmente estreada e interpretada polas orquestras galegas: Arianna no labirinto (1986), Das Ausencias I (1992) e O mencer dos soños (2000). Música de cámara: Somentes II, para violín; O mar abriuse aos meus pés e No es verdad (1983), Eternidade sorrinte en soño triste (1984) e Longas noites feridas (1988) para violín e piano; Variacións no xardín da confusión (1990), para frauta e piano; Somentes I para trío de cordas; Outras historias e Skestch-2 (1987) e Seis pequenas pezas (1989), para cuarteto de corda; Quinteto de vento (1985); Cuarteto con óboe (1992) para óboe e cuarteto de cordas; Autres pensées (1991), para 2 violíns, frauta, clarinete, arpa, piano, contrabaixo e percusión e Sentado sobre un golfo de sombra (1993). Piano: Catro tempos lentos (1992), Fugaz. Unha mirada ao pasado (1984), Dársena luar (1985), Sete preludios (1990) e Xiada de fogo (1992). Vocal: Vésporas no peito (1987) para voz, violín, frauta, clarinete e piano; Epris d’un vain songe (1991), para voz, cuarteto de cordas e contrabaixo, e Longas tardes feridas para voz e piano.

Xavier de Paz tivo as súas primeiras experiencias nos seus tenteos dentro das tendencias contemporáneas con Joan Guinjoan, Zbigniew e Franz Hummel nos 37 e 38 Internationales Jugenfestspieltrefffen Bayreuth.

Posteriormente, no 92, obtivo unha bolsa da Deputación da Coruña para estudar composición con Stephen Gryc e James Sellars na Hartt School of Music da Universidade de Hartford (EUA), onde realizou estudos de composición electrónica e composición por ordenador.

Logrou daquela, en abril do 94, o Premio Ewdard Diemente, pouco despois de conseguir o Premio da SGAE na 7ª edición para novos compositores por Sentado sobre un golfo de sombra, que tería a súa estrea polo grupo LIM, dirixido por José Vicent Egea, no Auditorio Nacional de Madrid. No 96 consegue a prestixiosa bolsa de pensionado da Academia de Belas Artes de Roma e, un ano despois, será compositor residente na JONDE, na que exercera como arquiveiro entre o 89 e o 92.

 

En outubro do 92 obtén o Premio Andrés Gaos por Das ausencias I, que estrearía a OSG –na nosa sala escoitouse nun concerto da Real Filharmonía de Galicia dirixida por Maximino Zumalave nun concerto extraordinario que incluía a Oda e O Paxaro de lume de Stravinsky, e Memento de Octavio Vázquez Rodríguez, Premio Gaos do 98-, e no 2000, a obra orquestral O mencer dos soños é seleccionada para representar a España na Expo’ 2000 de Hannover.

 

Importante será destacar a súa dimensión no campo da filoloxía musical, coa que gañou certa notoriedade entre os afeccionados á zarzuela como responsábel nas edicións críticas de Mis dos mujeres de Barbieri, Pan y toros de Gaztambide e Los sobrinos del Capitán Grant de Fernández Caballero, levadas a escena con éxito no Teatro da Zarzuela.

No seu catálogo orquestral poderíamos destacar Arianna no laberinto (1986), Das Ausencias I (1992) e O mencer dos soños (2000). No repertorio camerístico: Somentes II, para violín; O mar abriuse aos meus pés e No es verdad (1983), Eternidade sorrinte en soño triste (1984) e Longas noites feridas (1988) para violín e piano; Variacións no xardín da confusión (1990), para frauta e piano; Somentes I, para trío de cordas; Outras historias e Skestche-2 (1987) e Seis pequenas pezas (1989), para cuarteto de cordas; Quinteto de vento (1985); Cuarteto con óboe (1992); Autres pensées (1991), para dous violíns, frauta, clarinete, arpa, piano, contrabaixo e percusión e Sentado sobre un golfo de sombra (1993). Piano: Catro tempos lentos (1992), Fugaz. Unha mirada ao pasado (1984), Dársena luar (1985), Sete preludios (1990) e Xiada de fogo (1992). Vocal: Vésporas no peito (1987) para voz, violín, frauta, clarinete e piano; Epris d’un vain songe (1991), para voz, cuarteto de cordas e contrabaixo, e Longas tardes feridas para voz e piano.

 

Comentarios
Para escribir un comentario debes identificarte o registrarte.